Vida y Destino. De Vasili Grossman

Vida Y Destino (Stalingrado) Vasili Grossman

View more documents from endefensadeisrael.

'El humo de Birkenau, De Liana Millu

El humo de Birkenau

Liana Millu

Editoria Acantilado 2005

A CONSTRUCCIÓN DUN RECORDO

Liana Millu, "O fume de Birkenau" (Acantilado e Quaderns Crema) Presentación de Primo Levi

Entre a enorme cantidade de libros que foron publicados con motivo das conmemoracións do 60 aniversario da liberación do campo de concentración de Auschwitz, destaca o dunha autora que, máis que reflexionar, preocupouse por mostrar. Se a literatura é a capacidade de construír imaxes na mente do outro mediante o uso da palabra escrita, a italiana Liana Millu, falecida o ano pasado, alcanzou a máis alta cota nesta arte con "O fume de Birkenau", publicado orixinariamente en 1947 e traducido agora ao castelán por Acantilado e ao catalán por Quaderns Crema. Tiven a sorte de ler este libro no mismísimo campo de concentración de Auschwitz II-Birkenau e, aínda que cheguei a ese lugar algo saturado de lecturas sobre o Holocausto, a forza narrativa dos seis relatos que compoñen este libro, así como a capacidade da autora para evocar algunhas das historias que coñeceu durante o seu cativerio en 1944, devolvéronme a confianza nesa literatura testemuñal que, de tan inmersa no contido, a miúdo esquece o continente. Antes de emprender a viaxe, empapárame coas lecturas de moitos autores que tiveron a triste honra de coñecer o lager de primeira man, pero non conseguira formarme unha imaxe do campo como lugar físico e en moitos casos nin sequera do ambiente que alí se debía respirar. Con todo, a medida que avanzaba na lectura de Liana Mellu, o campo de Birkenau foi enchéndose de personaxes -trasuntos de seres humanos que existiron na realidade- e as imaxes fóronse formando na miña imaxinación con tanta verosimilitude que, cando concluín a lectura, sentín que este libro me ensinou moitas máis cousas sobre o campo de concentración que a multitude de autores que adoitan sinalarse como referentes para a comprensión do Holocausto. No terreo do ensaio, o recentemente publicado traballo de Laurence Ress, "Auschwitz. Os nazis e a solución final" (Crítica), é de gran utilidade para os estudiosos do tema, pero non hai dúbida de que o investigador británico pasa por alto o tema da dor humana para centrarse nos datos históricos sobre a construción, funcionamento e desarmamento do campo. E no terreo da narrativa os títulos "Triloxía de Auschwitz" de Primo Levi, "O home en busca de sentido", de Victor Frankl, "A escritura ou a vida" de Jorge Semprún e algúns libros máis se converteron en exemplos de Literatura Testemuñal repetidos até a saciedade, aínda tratándose de libros cuxos autores se preocuparon demasiado por reflexionar sobre as implicacións daqueles feitos para a comprensión do xénero humano -a este respecto, non hai dúbida de que Primo Levi converteuse nun símbolo deste tipo de literatura, do mesmo xeito que Auschwitz transformouse nun símbolo do exterminio aínda cando non fose o campo onde máis xente faleceu- e demasiado pouco por baixar a mirada ao chan para reconstruír un espazo físico no que se poidan basear os lectores á hora de situar aqueles feitos ou de recrear historias persoais que faciliten a catarse. E esta obsesión pola reflexión é o que provocou que, sempre polo baixo, moitos críticos opinen que non hai demasiada boa literatura sobre o tema dos campos de concentración. En todo caso, hai libros tremendamente e urxentemente necesarios, pero non pola súa literatura, senón pola súa capacidade testemuñal. Porque, aínda que os autores antes citados merézannos o maior dos respectos tanto polo sufrimento que padeceron como polo testemuño que deixaron, esas novelas non conseguen que as imaxes flúan na mente do lector como debesen. Con todo, o libro de Liana Millu deixa de lado a reflexión sobre os feitos presenciados durante o tempo que permaneceu no campo de concentración Auschwitz II-Birkenau, optando por centrarse, simple e sinxelamente, na narración dos momentos que compartiu con outras condenadas. A italiana quere que coñezamos ás persoas que alí morreron porque sabe que estamos perfectamente capacitados para sacar as nosas propias conclusións sobre o significado último do que nos está contando, e deste xeito consegue conmover ao lector dun modo moito máis efectivo: a través da literatura. Desde o primeiro relato, Millu baixa a mirada aos barracóns para mostrarnos historias que estremecerán o espírito dun lector que, ademais, sentirá desde a primeira frase auténticas ganas de meter un pé entre as liñas deste libro, penetrarse na narración e rescatar a todos e cada un dos personaxes que por aquí deambulan. Extraordinarias son as historias de ?A Clandestina?, onde se narran os sufrimentos dunha prisioneira que decide ocultar o seu embarazo para que o neno que leva dentro non termine, como reza o título da recompilación, convertido en fume; de ?Scheiss Egal?, onde se explica o duelo moral que manteñen dúas irmás, unha das cales se alistou ao ?comando das prostitutas? para conseguir comida coa que alimentar á outra, quen á súa vez rexeita dita axuda desde o seu leito mortuorio por considerar que a moral lle impide aceptar uns produtos obtidos mediante unha actividade aos seus ollos pecaminosa; e de ?Alta tensión?, onde se nos mostra a historia dunha nai que cada día ve ao seu fillo, aínda adolescente, deslomándose no campo dos homes, do cal só lle separa un aramado electrificado. E isto sen esquecer a cola de personaxes que van aparecendo ao longo deste libro de relatos que, tendo como fío argumental o campo de concentración, ben podería ser considerado unha novela: adivíñaa que predicir o futuro das presas que se achegan a ela sen importarlles que, nun lugar como Auschwitz, as cartas non farán outra cousa que confirmar o que xa intúen; a muller que se abalanza sobre o soldado xusto antes de entrar no crematorio e que lle empeza gritar "Son a túa nai, son a túa nai"; ou a viúva que, perdendo ao seu marido nunha das seleccións, desexa con toda a súa alma que un compañeiro do seu esposo consiga fuxirse, xa que deste xeito o recordo do home que a amou tamén sairá dese inferno como se encarga de lembrarnos Millu do mesmo xeito que fixera o tamén italiano Primo Levi.

ABC del Mundo Judío. De Moacyr Scliar

ABC del mundo judío

De Moacyr Scliar e ilustrado por Renato Alarcão
Ediciones SM
Edad recomendada: Entre 4 e 6 anos.

Prezo: 12.25 €
ISBN: 9788467531329

Este libro infantil reúne historias dun pobo con máis de 5.000 mil anos de existencia. Un pobo que escolleu crer en Deus único nunha época de moitas divindades, que foi escravizado máis dunha vez, pero que nunca desistiu de ser libre. Un Pobo ante a cal o mar se abriu e a luz nunca se apagou. Un Pobo expulsado do seu país, da súa casa, da súa lingua, levadas en trens de carga a lugares de humillación e morte. Homes que, a pesar diso, non se renderon xamais á tristeza, creando un tipo de humor moi peculiar, que arrinca a risa da propia dor. Neste libro vas descubrir tradicións, festas, obxectos rituais, historia, personaxes, recordos e valores dunha das culturas que está na base da civilización occidental.

Vía Maribel Ferreiro

CUENTO DE LOS SIETE MENDIGOS, EL.

EL CUENTO DE LOS SIETE MENDIGOS
Autor: RABÍ NAJMAN DE BRATSLAV
Colección: CÁBALA Y JUDAÍSMO
Prezo: 11,00 €
Páxinas: 96
Número edición: 1ª
Data edición España: 9/2007

Ediciones Obelisco

Descripción:

“Según di a gente, as historias están feitas para facer durmir, pero eu non o creo: eu conto historias para espertar.”

LOS SIETE MENDIGOS é o relato máis célebre de Rabí Najman de Bratslav (1772-1811); tamén é o que máis ten maravillado e intrigado a todos cantos o leron ou escoitado. Desde o lector común ata críticos literarios ou consagrados escritores, todos quedan fascinados ante a riqueza simbólica deste relato. O seu inesperado e abrupto final, moi ao estilo de Rabí Najman, foi obxecto de non poucas elucubracións, pero como afirmara Rabí Nathan, o seu principal discípulo, “a historia do oitavo mendigo só se coñecerá cando chegue o Mesías”.

El listo, el tonto y otros relatos. De Rabí Najman de Bratslav

EL LISTO Y EL TONTO y otros relatos.
Autor: RABÍ NAJMAN DE BRATSLAV
Colección: CÁBALA Y JUDAÍSMO
ISBN: 9788497775199
Formato: 13,5 cm x 21 cm
Prezo: 11,00 €
Páxinas: 112
Número edición: 1ª
Fecha edición España: 9/2008

Descripción:

Os contos que compoñen este volume, «El listo y el tonto», «Los niños cambiados» e «La princesa perdida», foron recollidos por Rabí Nathan, o grande discípulo de Rabí Najman, a partir do seu relato oral. Traducíronse directamente do ídish. Ler estas historias é transitar por máxicos sendeiros poboados de pistas que o mestre sementou hábilmente para ir desvelando as claves do seu pensamento, enraizado tanto na tradición cabalística coma na simboloxía universal. As peripecias dos encantados personaxes destes contos, así como os sobrenaturais recursos que despregan nos máis singulares escenarios, asombrarán ao lector, que verase transportado a un universo de maravillas. Glosados, comentados e estudados durante xeracións, estes contos albergan profundas ensinanzas sobre temas tan diversos como os misterios da cábala, o poder da alegría e da fe ou o sentido da vida. A presente edición, preparada por Varda Fiszbein, inclúe unha cronoloxía da breve, pero intensa, vida de Rabí Najman de Bratslav. «Según di a xente, as historias creáronse para facer durmir, pero eu non o creo: eu conto historias para espertar.» Tres contos deliciosos e con mensaxe. Comeza a ler AQUI

Vía Maribel Ferreiro

Alguien vivo pasa. De Claude Lazmann

Alguien vivo pasa
Auschwitz, 1943; Theresienstadt, 1944

Autor Claude Lazmann

Editorial Arena Libros, S.L
ISBN: 978-84-95897-29-9
Precio: 7.59 €

O 23 de xuño de 1944, a poucas semanas do desembarco dos Aliados en Normandía e a máis de mil quilómetros de distancia, preto de Praga, ultímanse os preparativos para unha visita importante. Por primeira vez o réxime nazi vai consentir unha visita de inspección a un campo de concentración. Os delegados internacionais quedan sorprendidos polo que ven: xardíns e parques de xogo rodeados de tulipans, un pavillón de concertos onde unha orquestra ensaia o Requiem de Verdi, un teatro concibido para espectáculos de ballet e cabaret, un café restaurante, unha hospedaxe ben provista, escolas, bibliotecas... Os prisioneiros xudeus aparentemente están en bo estado de saúde, saúdan ledos desde as xanelas, os nenos saen da escola cantando en fila de dous en dous, o correo entrega puntualmente paquetes e cartas, as mesas están servidas e as racións son moi abundosas. Despois dunha visita de catro horas, o xefe da delegación da Cruz Vermella, Maurice Rossel fai un informe detallado, exaltando as máis que aceptables condicións de vida dos prisioneiros de Theresienstadt, a quen, con todo, non lles espera senón a deportación a Awschwitz-Birkenau e a morte. O mesmo Maurice Rossell é entrevistado tempo despois por Claude Lanzmann. O contido desa conversa é filmado e, tirado do proxecto inicial de Shoah, vén constituír unha nova película: Alguén vivo pasa. E, do mesmo xeito que sucede con Shoah, o texto adquire unha dimensión no momento en que, convertida en libro, dáse á lectura. Impactante e demoledor texto.

O Relato Hebraico. De Xosé Chao Rego

O relato hebraico : A Biblia contada dende a lareira

Xosé Chao Rego

Edita TresCtres

Ano 2001

Idioma Galego

434 páxinas

Despois de 50 anos coa Biblia como instrumento de traballo, o teólogo galego Xosé Chao ofrécenos un achegamento actual á que é a obra literaria máis difundida de toda a historia, escrita ao longo de máis de mil anos, polo que resulta precisa unha aproximación desde a realidade presente para entendermos mellor ese texto de non doada lectura.

Para máis información: Descargar

Otoño en Shiraz. De Dalia Sofer

A escritora xudeo-iraní Dalia Sofar , asentada nos EUA, ven de gañar o premio Premio Sami Rohr de literatura xudía, dotado con 100.000 dólares, coa súa novela Outono en Shiraz, publicada en castelán pola editorial Grijalbo. A novela está ambientada no 1982, e trata das repercusións que tivo nunha familia xudía iraní o triunfo da Revolución Islámica no país. Un comerciante de xoias xudeu é acusado de "espia sionista", polo que padece cárcere e tortura.
Un resumo en castelán.
A crónica no New York Times.
A nova en The Jewish Daily Forward.
A opinión de Rafael Robles, que traballou coma proferor de español en Irán, e plasmou as súas experiencias no libro Leer El Quijote en Teherán.

Cocina judía para celebrar la vida. De Debora Chomski

Cocina judía para celebrar la vida
Déborah Chomski
Formato: 17 x 24
I.S.B.N.: 978-84-9704-429-5
376 páxinas
Idioma: castellano
P.V.P.: 35

.
Como se constrúe unha gastronomía de festa? Como se entende nunha cultura como a hebrea as relacións entre a alimentación e a espiritualidade? En "Cocina judía para celebrar la vida", a súa autora, Débora Chomski, propón un percorrido histórico e cultural por unha das cociñas máis antigas e transcendentes da gastronomía mundial, que exerceu unha influencia innegable nas cociñas de España e do Mediterráneo, Europa central e do leste, América latina e Norteamérica, Asia e Suráfrica. O texto recolle testemuños e receitas das diferentes tradicións e culturas que conviven no seo do pobo xudeu e que están en relación cos pobos que lle deron acollida en diferentes épocas. O itinerario que propón "Cocina judía para celebrar la vida" fundaméntase coas achegas da Cábala e outras fontes de sabedoría relixiosa a cuestións da alimentación, a cultura e a saúde, ás cales os alimentos e a cociña kasher ofrecen unha resposta garantida e de calidade. Bríndase aquí un receitario tradicional e de creación que recolle pratos das cociñas familiar e de vangarda, para persoas con diferentes sensibilidades alimenticias (alerxias a algúns alimentos, pautas dietéticas válidas tamén para as dietas vexetariana, halal ou adventista, entre outras). Nesta viaxe de ida e volta polas diferentes cociñas da cociña xudía, o texto achega duascentas cincuenta receitas orixinais de carnes, peixes, masas e pastas, legumes, arroces, verduras e sobremesas. No seu desenvolvemento, a identificación entre as festividades relixiosas e as prácticas alimentarias, aínda que non exclusiva da cociña xudía, adquire unha dimensión destacable e modeladora doutras cociñas. Preparacións como o cholent ou a adafina, os kneidalej, as filikas, os knishes ou as tapadas, así como os innumerables pans e pasteis con que se celebran os momentos sinalados do ciclo anual, forman parte do acervo cultural dun pobo cuxa cociña se foi adaptando e recreando con extraordinaria versatilidade e enxeño.
Ediciones Trea

Fume. De Antón Fortes

Fume

Autor: Antón Fortes Torres
Ilustración. Concejo, Joanna
Ano de Publicación. 2008
Editorial. OQO
Coleccion. Qontextos
Número de pax. 40
ISBN. 978-84-9871-058-8

.

Conta unha voz infantil que un día sobe ao tren co pai, a nai e outra moita xente, en fila, en silencio, vixiados por soldados. Ao chegar, sepáranos: el vai coa nai para a casa 48. Dormen abrazados en vellas liteiras de madeira. Á hora do reconto, están moito tempo ao frío e á neve. Pero non chora, porque levaron ao neno que choriqueaba pola noite e desde entón a nai non para de gritar. A súa nai está triste, aínda que se alegra o día que ve ao pai alén do aramado. Cando el se queima nunha estufa, cambian a comida por pomada para a postilla. Axuda a carrexar auga para a cociña, onde regálanlle patacas crúas; come unha e a outra levalla á nai. As mamás ocultan aos nenos fracos ou enfermos como o seu amigo Vadío, pois a eses lévanos para a casa da cheminea... Soña con dragóns verdes que o queren devorar cando os gardas pegan coa culata do fusil ou colgan a persoas no patio. Bota de menos o seu cuarto azul, o xardín onde xogaba co seu pai... pero non o di, non quere aumentar a tristeza da súa nai. Ate que un día ten que ir para a casa da cheminea, que cheira a fume. Segundo a nai, os nenos que entran nela van para o ceo. Mándano duchar. Pechan a porta. Non se ve case nada. Agarra a man de Vadío, o seu único amigo... O patetismo da historia complétase coa forza expresiva das ilustracións sen colorido, como berros visuais metafóricos cun poderoso sentido da composición.

.

"Soño cun dragón verde de lingua negra que me quere papar. As casas tamén son verdes, como a herba do noso xardín con bambán, onde antes xogabamos ao balón papá e eu. Bótoo moito de menos. Mamá dime que pronto nos irnos reunir".

.

Tanto como os campos de concentración -co que implican de fame, frío, enfermidade, violencia e morse-, interesa aquí un deses mundos persoais e familiares que o nazismo destruíu, e que é do pouco que ten cor fronte ao gris ferinte e o silencio. Separación, soidade e saudade están omnipresentes; a lembranza exuda a fuxir do illamento e o desarraigo, e dá paso -no inhóspito do campo (lager)- ao amor, a amizade e a solidariedade: á humanidade, a fin de cantas. Se toda violencia está inxustificada, a que remata coa inocencia aínda máis; contra dela, no proceso de maduración do protagonista, asistimos a un compromiso ata a fusión con Vadío (único personaxe con nome e etnia), que representa o recoñecemento no outro na catarse final. O protagonista anónimo de Fume descobre a realidade, pero críbaa coa memoria dun pasado mellor. O espertar magóao e levao a unha aprendizaxe rápida: a dureza e dificultade da situación, e o instinto de supervivencia obrígano a ser un neno responsábel. A inocencia, máis que a impotencia, marca o desenlace. Os inocentes non sobreviven, dicía Primo Levi; é o prezo por ver a luz: a man de Vadío borrando para sempre o ruedo e escribindo con fume unha palabra máxica sobre o ceo de Polonia. Unha conmovedora historia de Antón Fortes cunhas intensas imaxes da debuxante polaca Joanna Concejo, de grande sensibilidade e fermosura, pese a reflectir a realidade do protagonista, que se tal máis dura ao enfrontala recorrentemente con lembranzas da vida de ande foi e foron todos brutalmente arrincados.

Presentación editorial: LER AQUI

Vida y muerte en el Tercer Reich. De Peter Fritzsche

Vida y muerte en el Tercer Reich

Peter Fritzsche

Sinopse

«¿Necesitamos outra historia do Tercer Reich?», pregúntase Benjamin Ziemann en History Today. Si, responde, se un historiador rigoroso e imaxinativo é capaz de captar as dimensións descoñecidas da vida na Alemaña nazi, como fixo Fritzsche nesta, «a máis innovadora historia do Tercer Reich que se ten publicado». Peter Fritzsche móstranos nestas páxinas a realidade da vida cotiá na Alemaña nazi desde a proximidade do vivido, apoiándose en cartas e diarios persoais dos dirixentes, dos cidadáns e ate dos xudeus perseguidos, que nos descobren unha sociedade que estaba moito máis integrada no proxecto nazi do que adoita crerse. Como dixo Thomas Childers, da Universidade de Pensilvania, «esta visión resulta máis terrible que o tópico habitual dun populacho sometido pola propaganda e o terror. Fritzsche non só nos ofrece unha análise dunha admirable claridade, senón que o seu libro contén pasaxes de tal intensidade humana que levan ao lector ao estremecemento».

Datos técnicos

Colección Memoria Crítica

Páxinas 360

Formato 15,5 x 23 cm

Encadernación Tapa Dura

Código 969168 ISBN 978-84-7423-863-1

http://www.ed-critica.es/libro/vida-y-muerte-en-el-tercer-reich-978847423863

O mar desde esa banda. De Carlos Penela

O mar desde esa banda
De Carlos Penela*

Na traxedia insondábel e metódica que, noite a noite, se larvaba na raíz dos homes, aquel silencio era o único que remitía ao mundo, aquela pulsión do silencio era o único que daba un pouso de verdade e fuxida na madrugada hórrida e sen alma dos barracóns. Concentrarse naquel silencio, nas esferas últimas do silencio, pois, era quizais o único que podía dar paso a certo xeito de serenidade e ésta, se cadra, a algún recordo menor, semellante a algo tépedo e familiar. Por iso, como un illote perdido nunha sordidez imensa, oceánica, o prisioneiro tentou lembrar un otro mar, outro horizonte lonxe da cotación infernal do Lager. Fechou os ollos con forza, apertouse a si mesmo como quen acouga o abalo dunha nave á deriva e bisbillotando un breve nome tentou lembrar...outro mar, o escorzo luminoso e fresco do seu mar cando rapaz, o tacto real e vivo, aquel, dos limos da ría mentras enredaba apañando ameixa e caramuxo coa mamá e a madriña, cos primos, cos seus, tan lonxe.

.
Volveu repetir lento e fráxil, como se for algo moi valioso, aquel nome no idioma do seu mar e procurou formar así as imaxes de outrora, a xeira cansa dos veciños ao pé da praia, o regreso á tarde, os espellos tornasolados da beiramar. Cómo lle prestaban as cancións da madriña con aquela voz salgada e gasta, o brillo das patelas pesadas, cheas co xornal do día, as olladas piscas e paveras dos vellos, as carreiras cando ía facer os recados á tenda de coloniais. Daquela pensaba que o mundo sempre sería así, a roda lóxica das angueiras e os soños; cómo lle prestaba ficar deitado na duna quentiña, amodorrado logo da merenda, alí, aparvado ollando o ceu baixo e mol na cerna do verán, a pasaxe das gaivotas, sentindo a brisa mareira como unha certeza da infancia que sempre existiría.

.
Enriba do seu camastro arfaba ennovelado, cos laios vidrados pola disentería, Marek, o militante de orixe polaca; estivera de voluntario no frente de Aragón e ás veces falaba con el nunha sorte de lingua franca, castrapa, apenas intelixíbel. El fora quen lle advertira do que realmente significaba aquel lugar durante a viaxe do traslado, durante aquela travesía alucinada por camiños de ferro que se prolongou varios días desde as terras altas de Francia. Contoullo para que fora endurecendo o seu ser, para que o fora tensando, para que a súa sombra non fora ferida tan rápido pola maré de frío e desolación que agardaba, á espreita, no Lager. Na xelatina pestilente en que se convertera o ar escuro do vagón podía distinguir outros rostros cheos de medo que aínda comprendían menos aquel relato, tamén cabezas que asentían de xeito febril perante as palabras de Marek, bocas entreabertas, manchadas polo destrozo da desgraza e o esgotamento.

.
A burocracia da crueldade non axía de balde, o mozo polaco non se enganara. Desde os primeiros momentos comprendeu, como se algo vencera no seu interior de xeito miserábel, que era mellor dar os pasos que daba a maioría, levar ben visíbel o triángulo azul da chaqueta e non ollar nunca de frente aqueles rostros de papel (oficiais bradando cousas durísimas, executando á toa); por iso pensaba sempre nos contos de luces de ánimas das xuntanzas onda a madriña, cando fóra batía a galerna, para non sentir a tentación de cruzar o ollar con aquelas miradas acuosas, fantasmais dos SS. As vellas afirmaban que non había que mirar de frente aos defuntos porque, se non, a alma dun ficaba para sempre no seu feitizo e a vida baleirábase de nós. Por iso evitaba a atención dos capos, dos soldados ferrados con cans e trallas, para ficar desta banda das cousas, sobrevivindo cara adentro. Vira convois completos desaparecer no mesmo día en que chegaban ao Campo Central. O fervor ordenado e frío con que se mantiña aquela lei homicida puxérao a ramo da loucura; e con todo aínda estaba alí, con todo abocaba a vida como o fixera noutro tempo entre as liñas inimigas, entre as ráfagas de metralla, entre os días da derrota e o exilio.

.
Era aínda moi novo, daquela non sabía máis que o peso dalgo novo que dicían era a esperanza e as leituras acendidas e atrapalladas dos boletíns atrasados que lle enviaban os da Célula. Rematara o seus cursos de torneiro naquela academia da capital e estaba á procura dun emprego estábel para axudar na casa. Un veciño da pensión, un viaxante do Levante moi mullereiro, faloulle duns talleres na súa cidade onde traballaba un curmán seu que estaban precisando persoal especializado. Non o pensou moito, mesmo fixo a metade da viaxe co fulano, escoitando recomendacións de fondas baratas e outros garitos naquela nova cidade. O mundo abríase nunha baralla insólita, infinita, e el quería estar alí, no medio do tremor, no medio dos días facéndose en si mesmos, avantando neles.

.
Mais todo bulía xa como un avispeiro perigoso na cidade aquela…por horas medraba unha tensión cega e en varias ocasións mesmo dubidou do que estaba facendo. Pero, que podía acontecer? Eran os compañeiros outra vez a falar da esperanza, eran rapazas bonitas con pucha e palabras firmes, incendiarias...eran bandeirolas nas prazas, cancións a fío, noites de pándega e poemas nas tabernas. E alí vería estourar a Guerra. Alistouse a unha columna anarquista porque a moza pola que debecía militaba nela. Non era pouco. No marasmo dos días máis espesos do confronto, ela desapareceu sen dar sinal algún e entón foi cando decidiu fuxir a Barcelona, lonxe do desconcerto e a dor, das bombas, dos horrores. Achou unha cidade alucinada, dunha vitalidade malsá...nun pulo de sorte, cando a capitulación era cousa apenas xa de semanas, deu cuns tipos que o deixaron a uns quilómetros da fronteira...pagáralles co que, por primeira vez na súa vida, roubara. Como un animal encanallado, durmiu en refuxios de portos de montaña, rillando en códeas de pan duro e en frebas de touciño rancio. Deu tombos por cuadrillas de traballo, como peón, como xornaleiro, xunto con outros exilados, a carón de antigos lexionarios e exconvictos de mirada esguía. E pouco tempo despois, cando tentaba refacer as pezas fanadas da súa vida clandestina, nunha pensión suxa de Marsella soubo que a Guerra abrira outra fenda nas entrañas de Europa. Tamén nesa arriscaríao todo.

.
Aos poucos situábase máis alá do frío e o tremor naquela noite de naufraxio; contodo, quería atinxir aínda o seu mar, as ondas rebuldeiras e calmas da baía, botar de canto os seixos contra a tona calmiza daquel mar e conseguir que desen cinco, seis, até sete ou oito chimpos rápidos...cómo lle prestaba a preguiza do mediodía na praia, o cheiro vivo das sardiñas grelladas baixo o emparrado, na casiña branca dos seus tíos, as risadas das mozas no baile da noite, os fogos do folión...A Marek baleirábaselle a vida no xergón de enriba, coitado, se cadra envenenárase con aquela observación de pedernal contra a que xa avisaban as vellas da súa aldea. A el non, a el non lle podía acontecer nada, aquilo só era frío, sempre se coidara de non pousar a mirada nos óculos tintados do terríbel Obersturmführer, de picar sen pausa no pedregullo, de esquecer as chagas que lle trababan os membros como farpas de fósforo...por iso, aquilo só era frío, colléralle o frío, como dicía a madriña, iso era todo., mais con aquel ponche quente de leite e ovo todo sanaba, só tiña que dormir ben tapado polo agocho dos cobertores e botar a febre suando... dormiría tanto que sentiría logo febleza no corpo todo e acordaría coa luz clara do novo día a perfillar siluetas contra as rendas das cortinas...cómo lle prestaba entón fechar os ollos e intuir a orixe daquelas voces que ecoaban desde o patio, sentir os pasos suaves da irmá maior a traerlle o pratiño de caldo limpo e a pavía fresca...non, nada lle podía acontecer, só era frío e devagar el xa estaba máis alá do frío porque agora estaba entrando na boca da ría, bogando na “Aurora”, na dorna do seu tío, que ía farta e brillante de camarón, de lula, de martiños, que ía tan farta que se cadra podería mesmo afundir antes de chegar á outra banda...escoitaba agora dos beizos de Marek aquela ladaíña, de novo aquel rezo nunha lingua rara e fermosa que non era a da misa do domingo, a mesma pregaria que compartillaran axeonllados cinco homes de nacións diferentes (tres gregos de Thesalónica, o estudante húngaro e un señor moi alto que dicía ter sido actor en Berlín), antes dun mallar de culatas e varios tiros de graza do Obersturmführer, como cuspes negros, dar cabo de vez do seu alento humillado. Fixéranlles presenciar toda aquela encenación obscena da execución, escoitar logo as advertencias histéricas do oficial que descobrira os homes tentando fuxir, recoller a masa dos corpos desfigurados.

.
Xa non quedaba moito para chegar á bocana da ría, pero o mar estaba a virar moi picado, cunha marexada traicioneira...tiñan que bulir, remontar os cons e atinxir a outra banda, o ceu cubrírase de cores aceiradas e zoaba un vento que non era de verán...comezara a chviñar e a dorna semellaba non dar termado xa co peso dos canastos a rebordar de peixe fresco... tiveron medo, polo ceu cruzaban perdidas aves grasnando e a serea dun barco pequeneiro resoprou ao lonxe como un presaxio...ou sería a voz de Marek? Ésta convertérase nun asobío rouco, perdido nas tábuas de enriba...xa non daba apalpado nada co frío que lle entrara no sámago do corpo...a mamá tería un tazón de sopa recén feita para eles, poríase ben contenta por aquela xornada tan boa... había que alcanzar a praia como fose...tiveron medo...o volume da dorna alastrábase ferida entre aquelas ondas bravas...só era frío, frío e un mar alleo de lamentos, a nave terminal, sen anxo, dos barracóns... rompera a chover con máis forza e as batidas do mar mantíñaos anicados co medo... e entón souberon que non chegarían nunca á outra beira...cunha certeza ameazante, definitiva, souberon que aquela tarde non chegarían á marxe da costa...e perdido, perdido nese frío, decatouse ao fin, como nunha iluminación tremente, que a súa voz se afundiría tamén coa do mozo Marek, que ningún dos dous chegaría ao perfil gañado doutros días, doutros abrentes... porque, se cadra, naquela noite non loitaban pola vida nos lombos feros do mar de Noia, porque se cadra aquilo chamábase en verdade Gusen-Mauthausen e o mar desde esa banda non era máis ca un país descoñecido e morto.

.

Coda:
Entre 1940 e 1945 perto de douscentos exilados galegos foron deportados desde Francia a campos concentracionarios nazis: Dachau, Bergen-Belsen, Mauthausen...foi sobre todo neste último e nos seus anexos de Hartheim e Gusen onde pereceron máis da metade deles.
Estímase que, entre xaneiro do 41 e marzo do 42, uns setenta e seis destes cidadáns foron directamente asasinados por diferentes métodos, naquela imensa industria nazi de eliminación; así por exemplo, dezaoito deles foron gaseados no campo satélite de Hartheim antes citado.
A biografía resumida neste relato breve, ainda que ficticia, quixera testemuñar como recordatorio necesario a noite dun prisioneiro calquera sen nome, a súa ensoñación última do mar, noite e ensoñación que ben puideron ser, talvez, as dalgún daqueles outros galegos devorados polo deserto negro e real dos KZ.

.
Carlos Penela é escritor (Vigo 1975). Licenciado en Filoloxía galego-portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela USC. Reside en Viena. Obtivo o Premio Espiral Maior de Poesía (1997), o Premio Eusebio Lorenzo Baleirón (2000) o Premio Esquío de poesía (2004). En 2007 gaña o Premio de Poesía Caixanova-Pen Clube coa obra Sombras, rosas, sombras. Carlos Penela é socio de AGAI.

.
Relato publicado no libro colectivo:
Mañá de Sábado (relatos para Noia)
Edit. Toxousoutos, Noia, 2008
ISBN 13: 978 – 84–96673-61-8